Jak pomóc osobie z myślami o odebraniu sobie życia… Krótka instrukcja dla każdego z nas

Samobójstwo – słowo, którego się boimy, o którym nie chcemy rozmawiać. Chcielibyśmy, aby nigdy nie musiało nas w żadnym stopniu dotyczyć… Jednak gdy uświadomimy sobie, że w Polsce średnio co ok 1,5 godziny 1 osoba odbiera sobie życie, że codziennie dokonywanych jest 50 prób samobójczych, a w wyniku samobójstw ginie więcej osób niż w wypadkach samochodowych, to zaczynamy zdawać sobie sprawę, że temat ten może dotyczyć każdego z nas, naszych bliskich, przyjaciół, dalszej lub bliższej rodziny.

Pojawia się pytanie: jak pomóc osobom zagrożonym?

Jest to pytanie niezwykle ważne, na które odpowiedź powinien znać każdy z nas. W kampanii https://www.talksuicide.co.uk/przedstawiono bardzo trafne porównanie: tak, jak uczymy się jak udzielić pierwszej pomocy osobie, która ma zawał serca, dusi się czy topi, tak powinniśmy wiedzieć, jak udzielić pierwszej pomocy osobie, która jest zagrożona samobójstwem.

Dlaczego tak trudno rozmawiać na temat samobójstw?

W społeczeństwie powstało wiele mitów związanych z samobójstwem. Przedstawię tutaj zaledwie kilka z tych najbardziej powszechnych.

 

  1. Pytanie o myśli samobójcze może doprowadzić do samobójstwa.

Fakt: pytanie o myśli samobójcze jest wyrazem troski, daje możliwość udzielania pomocy oraz może sprawić, że osoba zagrożona nie będzie wyizolowana w swoim cierpieniu; to właśnie brak pytania może przyczynić się do tego, że dana osoba zostanie sama ze swoimi myślami, które w konsekwencji mogą doprowadzić do odebrania sobie życia.

 

  1. Ten, kto ma myśli samobójcze, i tak prędzej czy później odbierze sobie życie.

Fakt: myśli rezygnacyjne na różnych etapach swojego życia może mieć każdy z nas, co nie oznacza, że każdy w wyniku tych myśli dokonuje samobójstwa.

 

  1. Osoba, która o tym mówi, wcale tego nie zrobi, a tylko chce zwrócić na siebie uwagę.

Fakt: większość osób, które odebrały sobie życie, przed śmiercią powiedziała o swoich zamiarach przynajmniej jednej osobie. Wyrażanie myśli samobójczych może być formą wołania o pomoc. Jednak to nie oznacza, że taka osoba nie jest zagrożona. Giną w wyniku samobójstw także te osoby, których próba miała stanowić tylko sygnał dla bliskich, a niestety zakończyła się tragicznie.

 

  1. Samobójstwo popełniają tylko osoby słabe, egoistyczne, biedne, głupie, chore, „nienormalne”, odważne, tchórzliwe itd.

Fakt: Każdy może mieć w swoim życiu myśli rezygnacyjne bez względu na siłę/słabość, ilość pieniędzy, iloraz inteligencji… Są pewne grupy bardziej zagrożone np. mężczyźni (szczególnie widoczne jest to w Polsce), co jednak nie oznacza, że kobiet ten temat zupełnie nie dotyczy.

 

Jak możemy pomóc? Przede wszystkim warto zdać sobie sprawę, że każdy może pomóc. Bez względu na to, czy jesteś przyjacielem, partnerem, kolegą z pracy, z ławki, przełożonym, nauczycielem.

 

ZAUWAŻ             ZAPYTAJ             ZAREAGUJ

ZAUWAŻ – Czy osoba staje się wycofana, izoluje się od innych? Zauważasz, że jest smutna lub bardziej drażliwa, poirytowana, nie cieszą ją rzeczy, które wcześniej dawały jej radość? Wyraża komunikaty typu: ,,mam już tego dość”, ,,to jest zbyt trudne/ciężkie”, ,,to nie ma sensu”, ,,nie mam siły, to mnie przerasta”? Oddaje swoje rzeczy, rzadziej bywa w pracy/szkole, nadużywa alkoholu? Może doświadczyła trudnego wydarzenia w niedalekiej przeszłości, rozstania, śmierci bliskiej osoby, utraty pracy? Te sygnały powinny nas zaniepokoić i zmotywować do kolejnego kroku.

 

ZAPYTAJ – warto do takiej rozmowy się przygotować, dowiedz się, gdzie są miejsca świadczące pomoc osobom zagrożonym (przydatne dane na końcu tekstu). Wyraź zaangażowanie i troskę o sposób funkcjonowania danej osoby. A przede wszystkim zapytaj wprost, czy dana osoba myśli lub myślała o odebraniu sobie życia. Ważne, aby pytanie było wyrażone w sposób jednoznaczny. Osoba, która nie ma tego typu myśli, z pewnością nie obrazi się o to, że zadałeś takie pytanie, a potraktuje to jako wyraz Twojej troski. Z kolei osoba, która ma takie myśli, z dużym prawdopodobieństwem doświadczy ulgi, że jest ktoś, kto nie boi się tego tematu i z kim może o tym porozmawiać. Wielokrotnie takie reakcje obserwowałam w gabinecie terapeutycznym.

 

ZAREAGUJ – w zależności od poziomu zagrożenia pomocy można udzielić w różny sposób.  Pamiętaj –  nie ma idealnych słów do wypowiedzenia w takim momencie. Bądź sobą. To autentyczność i naturalność pokaże osobie, że Ci na niej zależy. Wbrew powszechnym opiniom, osoby z myślami samobójczymi często doświadczają ulgi, że mogą o nich komuś opowiedzieć.

Jak reagować:

Wyraź wsparcie – bądź naturalny, nie staraj się być kimś innym, a jeżeli jest to zgodne z językiem obecnym w Waszej relacji, powiedz: przykro mi, jak mogę Ci pomóc, przejdźmy przez to razem. Unikaj komunikatów typu: weź się w garść, wszystko będzie dobrze, daj spokój, inni mają gorzej.

 

Wskaż dalszą pomoc – zaproponuj kontakt ze specjalistą. W tym zakresie istnieje wiele opcji (lista poniżej). Możesz danej osobie pomóc w znalezieniu takiego kontaktu. Ważne jest, abyś nie był z tym tematem sam i aby dana osoba otrzymała także wsparcie od specjalisty. W sytuacji zagrożenia życia tajemnica zawodowa nie obowiązuje nawet psychologów, a tym bardziej bliskich. W sytuacji znacznego zagrożenia ŻYCIE danej osoby jest najważniejsze, nawet jeżeli jego zabezpieczenie jest dokonywane wbrew jego woli.

Instytucje świadczące pomoc osobom zagrożonym:

Telefon zaufania dla dorosłych: 116 123 (dostępny codziennie od 14:00 do 22:00)

Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży: 116 111 (dostępny codziennie od 12:00 do 2:00)

Centrum Wsparcia: 800 70 2222, czat, e-mail (dostępne 24/7) https://liniawsparcia.pl/

Ośrodki Interwencji Kryzysowej (miejsca bezpłatnej pomocy psychologicznej z krótkim terminem oczekiwania na termin konsultacji; zlokalizowane na terenie każdego powiatu)

Poradnie Zdrowia Psychicznego

Pomoc Prywatna – gabinety prywatne, w których oferowana jest pomoc psychologiczna; koszt konsultacji ok. 100-150 zł

Pogotowie, Policja telefon alarmowy w sytuacji zagrożenia życia: 112

 

„Rozmowa o samobójstwach nie powoduje, że ktoś odbierze sobie życie. To brak rozmowy na ten temat może do tego doprowadzić”

 

KAŻDY Z NAS MOŻE POMÓC!

Poniżej przesyłam link do treningu udzielania wsparcia osobie zagrożonej. W filmie zaprezentowane są video z przykładowymi rozmowami z osobami zagrożonymi samobójstwem: kolegą z pracy, synem, nieznajomym. Nagranie tylko w języku angielskim.

 

https://www.talksuicide.co.uk – kampania przygotowana we współpracy Humber, Coast and Vale Health and Care Partnership, Zero Suicide Alliance.