Leczenie depresji w modelu ADepT

(Tekst przygotowany dla specjalistów, psychoterapeutów w ramach Inicjatywy dzielenia się Wiedzą i Doświadczeniem)

Depresja jest jednym z najczęstszych zaburzeń psychicznych, z jakimi ludzie zgłaszają się po profesjonalną pomoc do psychoterapeutów i lekarzy. Dlatego też badacze nieustannie dążą do tego, aby opracować taki protokół leczenia tego zaburzenia, który zapewniłby jak najwyższą skuteczność złagodzenia cierpienia, ale też dawał największą szansę na uniknięcie kolejnych epizodów bądź skrócenie czasu ich trwania. Jak wynika z badań, skuteczność leczenia depresji zgodnie z protokołem CBT wynosi 50-60%, a nawroty są częstym zjawiskiem.

Według dr. Barnaby’ego Dunna i jego współpracowników – autorów modelu ADepT –celem metod leczenia nie powinno być samo usunięcie jej objawów i zapobieganie nawrotom; cele te oceniają jako mało realistyczne, ponieważ depresja ma charakter nawracający. Bardziej wskazane byłoby dążenie do pomocy klientom, by wiedli dobre, wartościowe dla siebie życie równolegle z depresją bądź pomimo niej (w przeciwieństwie do założenia, że dobrostan może nastąpić dopiero po osiągnięciu remisji). Dunn i współpracownicy uważają, że celem nie powinien być brak objawów choroby – wskazują natomiast, że po usunięciu objawów w dalszym ciągu potrzebna jest praca, by budować dobrostan, a celem ostatecznym jest to, by pacjenci mogli go doświadczać nawet pomimo aktywnego epizodu depresji.

Według Dunna znane nam protokoły pomijają kluczowy aspekt depresji, jakim jest anhedonia. W toku trwających kilka lat badań prowadzonych na Uniwersytecie Exeter w Anglii opracowano więc nowy protokół: Augmented Depression Therapy (ADepT) łączący kilka znanych dotąd metod, takich jak CBT, CBT+, DBT, ACT, psychologię pozytywną oraz terapię skoncentrowaną na rozwiązaniu. Jednym z celów metody jest odniesienie się do anhedonii jako jednego z osiowych objawów depresji, predyktora depresji u dzieci, młodzieży i dorosłych oraz gorszego rokowania w leczeniu. Twórcy ADepT zauważyli też, że nie opracowano dotąd terapii, która łączyłaby w sobie jednoczesną redukcję negatywnego afektu i symptomów depresji z budowaniem pozytywnego afektu i dobrostanu, dlatego włączyli techniki z wyżej wymienionych metod do standardowego protokołu.

 

Terapia w tym podejściu ma na celu przede wszystkim budowanie dobrostanu mającego odbicie w odczuwanej przyjemności, poczuciu sensu (znaczenia) oraz relacjach społecznych. W procesie dominuje pozytywny, skoncentrowany na rozwiązaniu styl, z jednoczesną koncentracją na teraźniejszości i niedalekiej przyszłości – w przeciwieństwie do klasycznego modelu, w którym sięgamy do wczesnych doświadczeń.

Kolejną zmianą zaproponowaną przez autorów modelu ADepT jest modyfikacja celu pracy poznawczej – analiza racjonalności NAM (negatywne myśli automatyczne) zostaje zastąpiona analizą ich przydatności i spójności z wyznawanymi przez klienta wartościami i celami. Autorzy proponują więc kilka modyfikacji dotychczasowych technik, np. sposobu korzystania z dziennika myśli i emocji, który zgodnie z ich intencją ma służyć nie tylko identyfikacji negatywnych myśli automatycznych, ale również tzw. „przejaśnień”. Inspirujące badanie i jego dotychczasowe rezultaty w postaci protokołu leczenia depresji z uwzględnieniem anhedonii i dobrostanu ADepT wykazało skuteczność leczenia na poziomie 80%. Autorzy proponują modyfikacje niektórych technik, znanych dobrze terapeutom CBT, jak również świeże spojrzenie na relację terapeutyczną, a wysoki wzrost skuteczności napawa optymizmem i nadzieją. W celu głębszego zapoznania się z tą metodą zachęcamy do zajrzenia do poniższej literatury:

 

Literatura:

Dunn, B. i in. (2019). Bringing light into darkness: A multiple baseline mixed method case series evaluation of Augmented Depression Therapy (ADepT). Behaviour Research and Therapy.

Dunn, B. i in. (w druku). Augmenting Cognitive Behavioural Therapy to Build Positive Mood in Depression. Gruber (Eds) Oxford Handbook of Positive Emotion and Psychopathology.